Ngày nay, số lượng người già sống một mình tại các thành phố lớn ngày càng tăng. Con cái bận rộn đi làm xa, ra ở riêng hoặc định cư ở nước ngoài, trong khi ông bà vẫn muốn gắn bó với căn nhà quen thuộc và luôn bảo mình tự lo được. Mọi chuyện vẫn êm đềm trôi qua, cho đến một ngày gọi điện mãi mà không thấy ai bắt máy.
Tỷ lệ người cao tuổi ở riêng, tức sống một mình hoặc chỉ sống với vợ/chồng, đã tăng từ 18,37% năm 2009 lên 27,83% năm 2019 theo Báo Cáo Viên. Như vậy, gần ba trong mười người lớn tuổi không có con cháu ở cùng. Dưới đây, Hạnh Phúc Viên tổng hợp 7 rủi ro phổ biến nhất khi cha mẹ già sống một mình, cùng những giải pháp thiết thực mà con cái có thể áp dụng ngay để bảo vệ người thân.
1. Té ngã mà không ai biết
Té ngã là rủi ro lớn nhất, theo Tổ chức Y tế Thế giới ước tính mỗi năm có khoảng 684.000 người tử vong vì té ngã và người trên 60 tuổi chiếm số ca tử vong do té ngã nhiều nhất.
Khi ông bà ở nhà một mình, điều đáng lo ngại nhất không chỉ là chấn thương do té ngã mà là khoảng thời gian nằm chờ người đến trợ giúp. Một sự cố xảy ra trong nhà tắm vào ban đêm có thể khiến người già phải chịu đựng suốt nhiều giờ đồng hồ.
Con cái nên gắn tay vịn trong nhà tắm, lót thảm chống trượt và lắp đèn ngủ cảm ứng ở lối từ giường ra nhà vệ sinh. Danh sách chi tiết cho từng góc nhà có trong bài phòng ngừa té ngã ở người cao tuổi.
2. Quên thuốc hoặc uống sai liều
Người lớn tuổi thường uống nhiều loại thuốc cùng lúc. Sống một mình, không ai nhắc, cụ rất dễ quên một cữ rồi uống bù gấp đôi.
Gia đình nên trang bị hộp chia thuốc theo từng ngày và buổi trong tuần. Vào mỗi cuối tuần, con cái nên kiểm tra lại số lượng thuốc còn lại. Ngoài ra, việc dán danh sách các loại thuốc lên cửa tủ lạnh sẽ giúp người thân hoặc nhân viên y tế dễ dàng tra cứu khi cần thiết.
3. Bệnh cấp tính không ai phát hiện kịp
Những tình huống khẩn cấp như đột quỵ, hạ đường huyết hay khó thở bất ngờ đòi hỏi phải được cấp cứu kịp thời. Khi người già sống một mình gặp sự cố, họ thường khó tự bấm điện thoại gọi người thân hoặc có tâm lý chủ quan, nghĩ rằng chỉ cần nằm nghỉ một chút là sẽ đỡ.
Con cái nên thống nhất giờ gọi điện cố định vào mỗi sáng và tối. Nếu gọi hai lần liên tiếp không ai nghe, hãy nhờ hàng xóm sang xem ngay. Số điện thoại người thân nên được lưu ở chế độ gọi nhanh.
4. Ăn uống qua loa
Nấu ăn cho một người thường bị xem là không đáng công, nên nhiều cụ ăn cơm nguội với nước tương, ăn mì gói hoặc bỏ bữa. Lâu dần cụ sụt cân, yếu cơ và càng dễ ngã.
Gia đình có thể cân nhắc đăng ký dịch vụ chăm sóc ban ngày, đặt suất ăn theo tuần hoặc chuẩn bị sẵn thực phẩm chia nhỏ trong tủ lạnh. Việc trò chuyện qua cuộc gọi video trong bữa ăn cũng giúp tạo không khí vui vẻ. Mỗi khi về thăm, con cái nên chú ý theo dõi thể trạng và cân nặng của cha mẹ.
5. Cô đơn kéo dài
Người già cô đơn thường ít nói, ít ra khỏi nhà và ngủ nhiều hơn. Nếu thấy cha mẹ có những thay đổi này trong thời gian dài, bạn nên đọc bài trầm cảm ở người cao tuổi để nhận biết sớm.
Hãy giúp cụ có việc ra khỏi nhà mỗi tuần, như tham gia câu lạc bộ dưỡng sinh, đi chùa hay sinh hoạt hội người cao tuổi. Bạn cũng có thể nhờ một người bạn thân của cụ thường xuyên ghé chơi.
6. Bị lừa qua điện thoại
Người lớn tuổi ở một mình là đối tượng quen thuộc của các cuộc gọi giả danh công an, ngân hàng hay bệnh viện, báo tin con bị tai nạn và cần chuyển tiền gấp.
Con cái nên dặn dò cha mẹ kỹ lưỡng về nguyên tắc không thực hiện bất kỳ giao dịch chuyển tiền nào qua điện thoại trước khi xác nhận lại với con. Số điện thoại của các thành viên trong gia đình cần được ghi rõ ràng và dán ngay cạnh điện thoại bàn hoặc vị trí dễ thấy nhất.
7. Cháy nổ, quên tắt bếp
Sự bất cẩn như quên tắt bếp gas, bàn ủi hay quên khóa cửa rất hay xảy ra ở người cao tuổi. Khi ở nhà một mình, những sự cố này có thể dẫn đến nguy cơ cháy nổ nguy hiểm. Để khắc phục, gia đình nên chủ động trang bị các loại thiết bị báo động cho người già, thay thế bếp gas bằng bếp từ có tính năng tự động ngắt và kiểm tra định kỳ hệ thống điện trong nhà.
Con ở xa giữ liên lạc thế nào cho đều
Các cuộc gọi hàng ngày không cần quá dài dòng. Vào buổi sáng, bạn có thể hỏi thăm sức khỏe và nhắc cha mẹ uống thuốc; buổi tối hỏi thăm về bữa ăn trong ngày. Việc duy trì thói quen này giúp bạn dễ dàng nhận ra những bất thường như giọng nói mệt mỏi, phản ứng chậm chạp hay tình trạng hay quên.
Nếu nhà có nhiều anh chị em, có thể chia ngày gọi nhưng nên có một người giữ đầu mối. Cuối tuần, hãy gọi video để nhìn sắc mặt cụ và xem căn nhà có gọn gàng, an toàn không.
Với hàng xóm hoặc người quen gần nhà, hãy xin số điện thoại và nhờ họ để ý giúp. Cửa nhà cụ đóng im cả ngày hay đèn không bật vào buổi tối là những dấu hiệu người ở gần thấy trước con cái.
Thiết bị báo động cho người già nên có
| Thiết bị | Dùng khi nào | Lưu ý khi chọn |
| Nút gọi khẩn cấp đeo cổ hoặc đeo tay | Cụ ngã, mệt, cần người đến ngay | Cụ phải quen bấm, nên tập vài lần |
| Đồng hồ có chức năng phát hiện té ngã | Cụ hay đi lại một mình trong nhà | Thời lượng pin, cụ có chịu đeo cả ngày không |
| Camera trong phòng khách | Con cái muốn xem nhanh tình hình | Hỏi ý cụ trước, không đặt trong phòng tắm |
| Thiết bị báo khói, báo rò ga | Nhà có bếp ga, cụ hay quên | Thay pin định kỳ |
| Đèn cảm ứng ban đêm | Lối từ giường ra nhà vệ sinh | Đặt thấp ngang chân, không gây chói mắt |
Các công cụ hỗ trợ chỉ đóng vai trò cảnh báo ban đầu, điều quan trọng nhất vẫn là sự có mặt kịp thời của người thân hoặc nhân viên y tế khi có sự cố xảy ra.
Khi nào người già sống một mình cần thay đổi
Nhiều gia đình thường thắc mắc người cao tuổi sống một mình cần lưu ý gì, tuy nhiên điều quan trọng hơn là đánh giá xem liệu việc để cha mẹ tự sinh hoạt một mình có còn đảm bảo an toàn hay không. Gia đình nên họp bàn để tìm phương án phù hợp khi nhận thấy các dấu hiệu sau:
- Cụ đã ngã ít nhất một lần trong 6 tháng.
- Cụ quên thuốc, quên tắt bếp nhiều lần.
- Cụ bắt đầu hay quên, lạc đường ở chỗ quen.
- Cụ sụt cân, ít nói, không còn muốn ra khỏi nhà.
Hiện nay có nhiều giải pháp hỗ trợ linh hoạt, từ việc thuê người chăm sóc theo giờ đến các mô hình bán trú hoặc nội trú. Đối với những trường hợp cha mẹ thiếu sự hỗ trợ từ gia đình, mô hình viện dưỡng lão cho người cao tuổi độc thân sẽ mang lại môi trường sống an toàn, có sự theo dõi y tế hàng ngày và không gian giao lưu cùng bạn đồng niên. Gia đình cũng có thể tìm hiểu thêm thông tin về chi phí viện dưỡng lão cho người độc thân HCM để đưa ra lựa chọn phù hợp nhất.
Câu hỏi thường gặp về người già sống một mình
Cha mẹ già sống một mình nên được gọi điện bao nhiêu lần một ngày?
Ít nhất hai lần vào giờ cố định, sáng và tối. Cần nhất là có quy ước rõ, nếu gọi không ai nghe thì ai sẽ sang xem.
Có nên lắp camera khi cha mẹ không thích?
Nên hỏi ý cụ và giải thích lý do. Có thể chỉ lắp ở phòng khách, lối ra vào và không lắp trong phòng ngủ, nhà tắm để giữ sự riêng tư.
Người già sống một mình có nên nuôi thú cưng?
Thú cưng giúp cụ bớt cô đơn, nhưng cần cân nhắc nguy cơ vấp ngã, nhất là với cụ đi lại yếu.
Cha mẹ muốn ở lại căn nhà quen là mong muốn chính đáng. Việc của con cái là làm cho căn nhà đó an toàn hơn và giữ liên lạc đều đặn, để có chuyện gì cả nhà cũng biết sớm.
Nếu quý gia đình đang tìm kiếm giải pháp chăm sóc tối ưu cho cha mẹ già sống một mình, hãy liên hệ Hạnh Phúc Viên qua hotline 0567 39 79 79 hoặc đến trực tiếp địa chỉ 182/13/64 Hồ Văn Long, KP2, phường Bình Tân, TP.HCM để được tư vấn chi tiết.
