Người Già Mắt Bị Mờ Do Đâu? 5 Bệnh Về Mắt Thường Gặp Ở Người Già

Khi bước sang dốc bên kia của cuộc đời, các cơ quan trong cơ thể dần lão hóa và đôi mắt cũng không ngoại lệ. Tình trạng mắt mờ, nhòe, tầm nhìn kém không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt mà còn là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý nguy hiểm có thể dẫn đến mù lòa. Vậy người già mắt bị mờ do đâu và làm thế nào để khắc phục? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

I. Người già mắt bị mờ do đâu?

Nhiều người lầm tưởng rằng mắt mờ là quy luật tất yếu của tuổi già và chấp nhận “sống chung với lũ”. Tuy nhiên, hiểu rõ nguyên nhân là bước đầu tiên để bảo vệ thị lực. Dưới đây là 5 nhóm nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng người già mắt bị mờ:

1. Lão hóa tự nhiên của mắt

Lão hóa tự nhiên của mắt là quy luật sinh học không thể tránh khỏi. Bắt đầu từ sau tuổi 40 và rõ rệt nhất sau tuổi 50, thủy tinh thể của mắt dần trở nên xơ cứng, mất đi độ đàn hồi vốn có. Đồng thời, các cơ thể mi làm nhiệm vụ điều tiết co giãn của mắt cũng yếu dần đi. Hệ quả là khả năng tập trung vào các vật ở cự ly gần bị suy giảm nghiêm trọng. Người già sẽ cảm thấy khó khăn khi đọc sách báo, xâu kim, xem tin nhắn điện thoại và thường phải đưa vật ra xa tầm mắt mới có thể nhìn rõ hơn. Người già mắt bị mờ do lão hóa là điều khó tránh khỏi.

2. Bệnh lý nền ảnh hưởng đến thị lực

Sức khỏe toàn thân có mối liên hệ mật thiết với sức khỏe đôi mắt. Người cao tuổi là đối tượng thường mắc các bệnh lý mãn tính, và chính những bệnh này là “thủ phạm” giấu mặt gây mờ mắt. Tình trạng người già mắt bị mờ thường liên quan đến các bệnh lý sau:

• Tiểu đường: Lượng đường trong máu cao kéo dài gây tổn thương các mạch máu nhỏ li ti tại võng mạc, dẫn đến xuất huyết hoặc phù nề, làm giảm thị lực.
• Cao huyết áp: Áp lực máu tăng cao có thể làm tổn thương các mạch máu ở đáy mắt, gây ra bệnh võng mạc tăng huyết áp.
• Bệnh tim mạch: Gây rối loạn tuần hoàn máu, khiến lượng máu và oxy cung cấp cho mắt không đủ, làm đẩy nhanh quá trình thoái hóa các tế bào mắt.

3. Thiếu hụt vitamin và dưỡng chất cho mắt

Khi tuổi tác tăng cao, chức năng của hệ tiêu hóa và khả năng hấp thụ dưỡng chất của cơ thể suy giảm đáng kể. Chế độ ăn uống hàng ngày nếu không được chú trọng sẽ dẫn đến tình trạng thiếu hụt các vi chất thiết yếu nuôi dưỡng mắt như Vitamin A, C, E, Kẽm, và đặc biệt là Lutein, Zeaxanthin, Omega-3. Khi “nguồn dinh dưỡng” bị cắt giảm, hàng rào bảo vệ mắt trước các gốc tự do bị suy yếu, khiến các tế bào võng mạc và thủy tinh thể dễ bị oxy hóa và thoái hóa nhanh hơn nhiều so với người trẻ tuổi. Người già mắt bị mờ cần chú trọng bổ sung dưỡng chất.

4. Thói quen sinh hoạt không phù hợp

Nhiều thói quen sinh hoạt tích tụ từ thời trẻ hoặc mới hình thành do lối sống hiện đại đều âm thầm hủy hoại đôi mắt người già, dẫn đến tình trạng người già mắt bị mờ:

• Điều kiện ánh sáng kém: Thường xuyên đọc sách báo, xem tivi trong môi trường thiếu sáng hoặc ánh sáng nhấp nháy làm mắt phải điều tiết quá mức.
• Tiếp xúc với tia UV: Ra ngoài trời nắng gắt thường xuyên mà không đeo kính râm bảo vệ khiến tia cực tím tấn công trực tiếp vào thủy tinh thể và võng mạc.
• Ô nhiễm môi trường: Tiếp xúc nhiều với khói thuốc lá, bụi bẩn, hóa chất làm tăng nguy cơ viêm nhiễm và khô mắt.
• Lạm dụng thiết bị điện tử: Dành quá nhiều thời gian xem tivi, điện thoại thông minh gây mỏi mắt kỹ thuật số và khô mắt nghiêm trọng.

5. Không khám mắt định kỳ

Tâm lý chủ quan “ngại đi khám”, sợ tốn kém hoặc suy nghĩ “già rồi mắt mờ là bình thường” khiến nhiều Người cao tuổi bỏ lỡ “giai đoạn vàng” để điều trị. Nhiều bệnh lý nguy hiểm như Glôcôm hay thoái hóa điểm vàng thường diễn tiến âm thầm, không gây đau đớn trong giai đoạn đầu. Đến khi người bệnh nhận thấy thị lực giảm sút rõ rệt thì tổn thương đã quá nặng, thậm chí là mất thị lực vĩnh viễn không thể hồi phục.

II. 5 bệnh mắt thường gặp ở Người cao tuổi

Nếu tình trạng người già bị mắt mờ đi kèm với các dấu hiệu bất thường khác, rất có thể đó là triệu chứng của 5 bệnh lý nhãn khoa phổ biến sau đây:

1. Đục thủy tinh thể

Đục thủy tinh thể là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở Người cao tuổi trên toàn thế giới. Thủy tinh thể vốn trong suốt như một thấu kính giúp hội tụ ánh sáng lên võng mạc. Do quá trình lão hóa, các protein trong thủy tinh thể bị biến đổi cấu trúc và kết tụ lại, tạo thành những đám mờ đục cản trở ánh sáng.

Triệu chứng nhận biết: Mắt nhìn mờ dần như có màn sương hoặc khói che phủ trước mặt, thị lực giảm sút từ từ không gây đau nhức. Người bệnh hay bị lóa mắt, chói mắt khi nhìn ánh đèn pha ban đêm hoặc ánh nắng mạnh. Màu sắc vật thể trở nên nhạt nhòa hoặc ngả vàng.

2. Thoái hóa điểm vàng

Điểm vàng (hoàng điểm) là vùng trung tâm nhạy cảm nhất của võng mạc, nơi tập trung hàng triệu tế bào cảm thụ ánh sáng, giúp ta nhìn rõ chi tiết và màu sắc. Khi vùng này bị tổn thương do lão hóa, thị lực trung tâm sẽ bị phá hủy.

Triệu chứng nhận biết: Dấu hiệu điển hình nhất là hình ảnh nhìn thấy bị méo mó, biến dạng (ví dụ: đường thẳng cửa sổ hóa thành đường cong lượn sóng). Xuất hiện điểm mù đen hoặc vùng tối ngay trung tâm tầm nhìn, gây khó khăn lớn khi đọc sách, lái xe hay nhận diện khuôn mặt người thân. Bệnh thường tiến triển ở cả hai mắt nhưng mức độ có thể khác nhau.

3. Bệnh Glôcôm

Được mệnh danh là “kẻ cắp thị lực thầm lặng”, Glôcôm là tình trạng áp lực trong mắt (nhãn áp) tăng cao quá mức chịu đựng, chèn ép và làm tổn thương dây thần kinh thị giác – dây dẫn tín hiệu hình ảnh từ mắt lên não.

Triệu chứng nhận biết: Bệnh rất nguy hiểm vì ở thể mãn tính thường không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu, người bệnh dần mất đi thị trường (tầm nhìn ngoại vi) tạo thành “tầm nhìn đường hầm”. Ở thể cấp tính, người bệnh đau nhức mắt dữ dội lan lên nửa đầu, buồn nôn, nôn mửa, mắt đỏ, nhìn đèn thấy quầng xanh đỏ bao quanh. Mất thị lực do Glôcôm là vĩnh viễn không thể cứu vãn.

4. Bệnh võng mạc do tiểu đường

Bệnh võng mạc do tiểu đường là biến chứng phổ biến và nguy hiểm nhất tại mắt của bệnh đái tháo đường. Lượng đường trong máu cao kéo dài làm tổn thương thành mạch máu nhỏ ở võng mạc, khiến chúng bị rò rỉ dịch, máu hoặc tắc nghẽn, dẫn đến thiếu máu nuôi dưỡng võng mạc. Biến chứng này làm cho người già mắt bị mờ.

Triệu chứng nhận biết: Ở giai đoạn đầu có thể không có triệu chứng. Khi bệnh tiến triển, người bệnh thấy mắt nhìn mờ, dao động thị lực (lúc mờ lúc tỏ), thấy các đốm đen, mảng đen hoặc hiện tượng “ruồi bay” trôi nổi trước mắt. Nếu không điều trị laser hoặc tiêm nội nhãn kịp thời, bệnh có thể gây bong võng mạc và mù lòa hoàn toàn.

5. Viêm giác mạc, khô mắt tuổi già

Tuyến nước mắt của người già hoạt động kém hiệu quả cả về số lượng và chất lượng nước mắt. Lớp màng phim nước mắt bảo vệ bề mặt nhãn cầu bị phá vỡ nhanh chóng, khiến giác mạc bị khô, dễ tổn thương.

Triệu chứng nhận biết: Cảm giác cộm xốn như có bụi hoặc cát trong mắt, nóng rát, ngứa mắt, đỏ mắt thường xuyên. Mắt nhạy cảm với ánh sáng và gió. Đôi khi có hiện tượng chảy nước mắt sống (do phản xạ kích thích khi mắt quá khô). Mắt nhìn mờ đi nhưng chớp mắt vài cái thì thấy rõ lại. Tình trạng này nếu kéo dài có thể gây viêm loét giác mạc, sẹo giác mạc ảnh hưởng thị lực.

III. Người già mắt bị mờ gây ra những ảnh hưởng gì?

Mắt mờ không chỉ đơn thuần là vấn đề của thị giác mà còn tác động tiêu cực, toàn diện đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe tinh thần của Người cao tuổi. Vấn đề người già mắt bị mờ tác động tiêu cực toàn diện:

• Tăng nguy cơ tai nạn và chấn thương: Tầm nhìn kém, giảm khả năng nhận biết độ sâu và chướng ngại vật khiến người già rất dễ vấp ngã, va chạm. Hậu quả có thể là gãy xương hông, chấn thương sọ não, thậm chí tử vong.
• Mất khả năng tự chủ trong sinh hoạt: Những việc đơn giản hàng ngày như tự ăn uống, vệ sinh cá nhân, cắt móng tay chân, đọc hướng dẫn sử dụng thuốc hay xem hạn sử dụng thực phẩm cũng trở nên khó khăn. Điều này buộc họ phải phụ thuộc vào sự trợ giúp của người khác.
• Ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý: Cảm giác bất lực, phụ thuộc vào con cháu khiến người già dễ nảy sinh tâm lý tự ti, mặc cảm. Việc không thể tham gia các hoạt động xã hội, đọc sách báo hay xem tivi giải trí khiến họ dễ rơi vào trạng thái cô đơn, trầm cảm, lo âu và đẩy nhanh quá trình suy giảm trí nhớ.

IV. Cách cải thiện mắt mờ ở người già

Dù lão hóa là quy luật tự nhiên không thể đảo ngược, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể làm chậm quá trình này, bảo vệ phần thị lực còn lại và cải thiện chất lượng cuộc sống cho Người cao tuổi. Chúng ta có thể khắc phục chứng người già mắt bị mờ bằng các biện pháp sau:

1. Khám mắt định kỳ và phát hiện sớm bệnh lý

Khám mắt định kỳ là “chìa khóa vàng” để bảo vệ đôi mắt. Người trên 50 tuổi nên thiết lập thói quen khám mắt chuyên sâu định kỳ ít nhất 6 tháng/lần. Quá trình khám không chỉ đo thị lực đơn thuần mà còn bao gồm soi đáy mắt, đo nhãn áp để phát hiện sớm các dấu hiệu tiềm ẩn của đục thủy tinh thể, Glôcôm hay thoái hóa điểm vàng ngay từ khi chưa có triệu chứng lâm sàng, giúp việc can thiệp đạt hiệu quả cao nhất.

2. Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng tốt cho mắt

Dinh dưỡng đóng vai trò như “liều thuốc tự nhiên” nuôi dưỡng mắt. Cần xây dựng thực đơn đa dạng, ưu tiên các nhóm chất sau:

• Vitamin A, C (Chất chống oxy hóa): Có nhiều trong các loại rau củ quả màu đỏ cam như gấc, cà rốt, bí đỏ, đu đủ, cam, ớt chuông… giúp tăng cường sức đề kháng cho mắt và hỗ trợ thị lực ban đêm.
• Lutein & Zeaxanthin (Dưỡng chất cho hoàng điểm): Tập trung nhiều trong các loại rau màu xanh đậm như cải xoăn (kale), súp lơ xanh, rau bina (cải bó xôi), ngô ngọt… giúp hấp thụ ánh sáng xanh có hại và bảo vệ điểm vàng khỏi thoái hóa.
• Omega-3 (Dưỡng ẩm cho mắt): Có nhiều trong các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá ngừ và các loại hạt như hạt lanh, hạt chia, quả óc chó… giúp giảm tình trạng khô mắt và kháng viêm hiệu quả.

3. Sử dụng kính hoặc thiết bị hỗ trợ thị lực phù hợp

Việc sử dụng kính và các thiết bị hỗ trợ đúng cách là giải pháp tức thời và hiệu quả để cải thiện tầm nhìn. Người cao tuổi cần được đo khám kỹ lưỡng để đeo kính lão, kính loạn thị đúng độ, tránh tình trạng đeo kính sai số khiến mắt phải điều tiết quá mức gây mỏi mệt, đau đầu. 

Bên cạnh đó, thói quen đeo kính râm đạt chuẩn chống tia UV kết hợp đội mũ rộng vành khi ra ngoài trời nắng là rất cần thiết để ngăn ngừa đục thủy tinh thể và mộng thịt. Tại không gian sống, gia đình nên tăng cường ánh sáng ở cầu thang, hành lang, phòng đọc sách và trang bị thêm các dụng cụ như kính lúp cầm tay hay sách báo in chữ lớn để việc sinh hoạt hàng ngày trở nên thuận tiện, an toàn hơn.

4. Tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa

Đối với những trường hợp đã có bệnh lý, việc tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa đóng vai trò quyết định trong việc bảo tồn thị lực. Người mắc các bệnh nền như tiểu đường, cao huyết áp cần uống thuốc đều đặn để kiểm soát các chỉ số ở mức an toàn, từ đó ngăn ngừa biến chứng mù lòa. 

Đồng thời, bệnh nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt lịch nhỏ mắt đối với các bệnh như Glôcôm hay khô mắt, tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc trôi nổi chứa corticoid. Khi có chỉ định phẫu thuật, ví dụ như mổ Phaco thay thủy tinh thể, gia đình nên cân nhắc thực hiện sớm để giúp Người cao tuổi phục hồi thị lực, tìm lại niềm vui sống vui khỏe và minh mẫn.

Người già bị mắt mờ là quy luật tự nhiên nhưng chúng ta hoàn toàn có thể kiểm soát và làm chậm quá trình này bằng sự quan tâm đúng mực. Đừng để đôi mắt mờ trở thành rào cản ngăn cách Người cao tuổi tận hưởng niềm vui trọn vẹn bên con cháu. Hãy chủ động đưa ông bà, cha mẹ đi thăm khám định kỳ và xây dựng lối sống lành mạnh ngay hôm nay để gìn giữ “tài sản vô giá” này sáng khỏe dài lâu.