Sơ Cứu Đột Quỵ Tại Nhà: Hướng Dẫn Cách Xử Lý Kịp Thời và An Toàn

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, nếu không được xử lý kịp thời có thể gây tổn thương não vĩnh viễn hoặc tử vong. Việc biết sơ cứu đột quỵ tại nhà đúng cách là vô cùng quan trọng để tăng cơ hội cứu sống và hạn chế biến chứng. Trong bài viết này, Viện dưỡng lão Hạnh Phúc Viên sẽ hướng dẫn bạn chi tiết các bước xử lý nhanh chóng, an toàn và hiệu quả. 

I. Đột quỵ là gì và tại sao cần sơ cứu kịp thời?

Đột quỵ là tình trạng máu cung cấp cho một phần não bị gián đoạn đột ngột, dẫn đến thiếu oxy và dưỡng chất, khiến các tế bào não nhanh chóng bị tổn thương hoặc chết. Đột quỵ có thể xảy ra do tắc mạch máu não (đột quỵ nhồi máu) hoặc vỡ mạch máu não (đột quỵ xuất huyết). Đây là tình trạng cấp cứu y tế nguy hiểm, đòi hỏi can thiệp kịp thời.

Việc biết cách sơ cứu đột quỵ tại nhà ngay khi phát hiện triệu chứng ban đầu có ý nghĩa sống còn. Mỗi phút chậm trễ làm tăng nguy cơ tổn thương não vĩnh viễn, tàn phế hoặc tử vong. Do đó, nhận biết dấu hiệu và thực hiện sơ cứu đúng cách là bước đầu quan trọng để cứu sống nạn nhân và giảm thiểu biến chứng lâu dài.

II. Nhận biết triệu chứng đột quỵ

Nhận biết sớm các dấu hiệu là bước quan trọng để thực hiện sơ cứu đột quỵ tại nhà kịp thời, giảm thiểu nguy cơ tổn thương não và biến chứng nghiêm trọng: 

1. Dấu hiệu điển hình: méo miệng, nói ngọng, liệt tay chân

Đột quỵ thường gây liệt nửa người hoặc liệt một bên cơ thể. Người bệnh có thể bị méo miệng, khó nói hoặc nói ngọng, tay chân yếu hoặc mất cảm giác, khó cử động. Đây là những dấu hiệu cảnh báo rõ ràng nhất của đột quỵ, cần xử lý ngay.

2. Triệu chứng cảnh báo khác: đau đầu dữ dội, chóng mặt, mờ mắt

Một số nạn nhân còn xuất hiện các triệu chứng như đau đầu dữ dội, chóng mặt, mất thăng bằng, nhìn mờ hoặc tê bì một bên cơ thể. Những triệu chứng này dù thoáng qua cũng cần kiểm tra, đặc biệt ở Người cao tuổi hoặc người có tiền sử bệnh tim mạch, huyết áp cao.

3. Sử dụng phương pháp FAST để nhận biết nhanh

Phương pháp FAST giúp phát hiện đột quỵ nhanh chóng:

• F (Face – Khuôn mặt): Bạn hãy yêu cầu ông bà cười, xem có bị méo mặt không.
• A (Arms – Tay): Người già cần giơ cả hai tay lên, kiểm tra xem tay có yếu hoặc rơi xuống không.
• S (Speech – Lời nói): Người già cần nói một câu đơn giản để kiểm tra khả năng phát âm.
• T (Time – Thời gian): Người chăm sóc cần ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng và gọi cấp cứu ngay lập tức nếu có dấu hiệu bất thường.

Việc nhận biết nhanh nhờ FAST giúp gia đình và người chăm sóc thực hiện sơ cứu đột quỵ tại nhà đúng cách và kịp thời, tăng cơ hội cứu sống nạn nhân.

III. Các bước sơ cứu đột quỵ tại nhà đúng cách

Khi phát hiện dấu hiệu, thực hiện sơ cứu đột quỵ tại nhà đúng cách ngay lập tức giúp giảm nguy cơ tổn thương não và cứu sống người bệnh: 

• Bước 1: Gọi cấp cứu ngay lập tức: Ngay khi nghi ngờ người bệnh bị đột quỵ, bạn hãy gọi số cấp cứu y tế (115 ở Việt Nam) và thông báo rõ các triệu chứng, thời điểm xuất hiện. Thời gian vàng để can thiệp điều trị đột quỵ là trong 3 – 4,5 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng.
• Bước 2: Giữ người bệnh ở tư thế an toàn: Bạn hãy đặt người bệnh nằm nghiêng về một bên, kê gối thấp để nếu có nôn mửa sẽ tránh sặc. Ngoài ra, hãy giữ đường thở thông thoáng, nới lỏng quần áo, thắt lưng, cà vạt. Nếu người bệnh còn tỉnh táo, khuyến khích họ nằm nghỉ yên, hạn chế cử động.
• Bước 3: Giữ ấm cơ thể người bệnh: Nếu xung quanh có quần áo hoặc chăn mỏng, bạn hãy đắp cho người bệnh và tránh gió lùa trực tiếp. 
• Bước 4: Theo dõi dấu hiệu sinh tồn và chuẩn bị thông tin y tế: Bạn cần theo dõi nhịp tim, hô hấp, màu sắc da, mức độ ý thức của người bệnh. Hãy chuẩn bị sẵn thông tin y tế gồm tiền sử bệnh, thuốc đang dùng, thời điểm xuất hiện triệu chứng để cung cấp cho nhân viên y tế khi họ đến.
• Bước 5: Giữ bình tĩnh và trấn an người bệnh: Bạn cần giữ bình tĩnh giúp người bệnh bớt lo lắng, giảm stress và ổn định nhịp tim. Hãy nói chuyện nhẹ nhàng, trấn an và động viên họ chờ đội cấp cứu đến hỗ trợ.

IV. Những điều cần tránh khi sơ cứu đột quỵ tại nhà

Khi thực hiện sơ cứu đột quỵ tại nhà, một số hành động sai lầm có thể làm tình trạng của người bệnh trở nên nghiêm trọng hơn. Bạn cần lưu ý tránh những điều sau để đảm bảo an toàn và hiệu quả sơ cứu: 

• Tự ý cho ăn uống hoặc uống thuốc: Người bị đột quỵ thường khó nuốt, việc cho uống nước, ăn hoặc tự dùng thuốc có thể gây sặc, nôn hoặc phản ứng phụ nguy hiểm.
• Chần chừ gọi cấp cứu: Bất kỳ phút giây trì hoãn nào cũng làm tăng nguy cơ tổn thương não. Ngay khi nghi ngờ, bạn cần gọi số cấp cứu y tế để được hỗ trợ kịp thời.
• Di chuyển người bệnh một cách tùy tiện: Bạn cần tránh xốc người, bế hoặc di chuyển bệnh nhân mà không cần thiết, trừ khi môi trường xung quanh nguy hiểm. Hành động này có thể làm tổn thương cổ, cột sống hoặc các mạch máu não.
• Giữ người bệnh ở tư thế không an toàn: Không để người bệnh nằm úp, đầu gập quá mức hoặc ở tư thế gây khó thở. Tư thế nằm nghiêng an toàn giúp giảm nguy cơ sặc và giữ đường thở thông thoáng.

V. Cách phòng ngừa đột quỵ từ sớm hiệu quả

Thực hiện các biện pháp đơn giản trong sinh hoạt hằng ngày sẽ giúp bảo vệ sức khỏe và hạn chế khả năng xuất hiện đột quỵ tại nhà: 

1. Duy trì chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh

Ăn uống cân đối, nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, muối và đường sẽ  giúp kiểm soát cân nặng và hỗ trợ tim mạch khỏe mạnh. Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya và duy trì lịch sinh hoạt đều đặn cũng góp phần phòng ngừa đột quỵ.

2. Kiểm soát huyết áp, tiểu đường và mỡ máu

Quản lý tốt các bệnh lý nền như cao huyết áp, tiểu đường và rối loạn mỡ máu giúp giảm nguy cơ đột quỵ. Đồng thời, việc hiểu và áp dụng các kiến thức về sơ cứu đột quỵ tại nhà khi có triệu chứng bất thường sẽ tăng cơ hội cứu sống và hạn chế biến chứng nghiêm trọng.

3. Tập luyện thể chất và giảm stress

Vận động nhẹ nhàng hàng ngày như đi bộ, yoga, bơi lội giúp tuần hoàn máu tốt và tăng sức khỏe tim mạch. Bạn có thể kết hợp các biện pháp giảm stress, thư giãn tinh thần để kiểm soát huyết áp và duy trì sức khỏe tổng thể, từ đó, phòng ngừa đột quỵ hiệu quả.

VI. Lời khuyên dành cho gia đình và người chăm sóc

Gia đình và người chăm sóc đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và ứng phó khi xảy ra đột quỵ tại nhà. 

1. Trang bị kiến thức về sơ cứu cơ bản

Người chăm sóc nên nắm vững các bước sơ cứu đột quỵ tại nhà, nhận biết triệu chứng FAST và biết cách xử lý kịp thời để cứu sống nạn nhân trước khi đội cấp cứu đến.

2. Luôn sẵn sàng số điện thoại cấp cứu và thuốc cần thiết

Gia đình cần giữ sẵn thông tin liên hệ của cơ sở y tế, số cấp cứu và các loại thuốc theo chỉ định để phản ứng nhanh chóng khi có tình huống khẩn cấp.

3. Hỗ trợ tinh thần và điều chỉnh lối sống cho người có nguy cơ

Bạn cần khuyến khích người thân duy trì chế độ ăn uống, tập luyện và sinh hoạt lành mạnh. Đồng thời, hỗ trợ về tinh thần, giảm stress cũng giúp người có nguy cơ đột quỵ duy trì sức khỏe tốt và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, nhưng với kiến thức và chuẩn bị đúng cách, việc sơ cứu đột quỵ tại nhà có thể cứu sống người bệnh và giảm thiểu biến chứng nghiêm trọng. Hy vọng qua bài viết trên của Viện dưỡng lão Hạnh Phúc Viên, bạn đã đủ nhận biết sớm triệu chứng, các bước sơ cứu đúng và duy trì lối sống lành mạnh để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.